على اصغر شميم
499
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
روز به سفارت اعليحضرت پادشاه انگلستان وارد آمده اظهار تأسف فرمودهاند به نظر اولياى دولت خود رسانيدم . به موجب دستور العمل كه امروز از وزير امور خارجه انگلستان رسيده مأمورم به جناب اشرف ارفع اطلاع بدهم كه عذر بىاحترامىهاى مكروه كه با وجود پروتستهاى رسمى دوستار از طرف پليس و بريگاد قزاق نسبت به سفارت شده است ، دولت اعليحضرت پادشاه انگلستان پس از دقت كامل مطالب ذيل را طلب مىنمايد : 1 - قزاق و پليس را از اطراف سفارت بردارند و متعرض رعاياى انگليس نشوند . 2 - وزير دربار از طرف اعليحضرت همايونى و وزير امور خارجه از طرف دولت ايران ، هر دو با لباس رسمى به سفارت انگليس در شهر دار الخلافه آمده ، رسما و كاملا معذرت بخواهند و پيش از وقت به مدت كافى اطلاع بدهند . 3 - تمام اشخاصى را كه در اين اواخر براى كارهاى متداولى به سفارت مىرفته يا از آنجا بيرون مىآمدند ، فورا مرخص نمايند . 4 - ضمانتنامه به امضاى اعليحضرت شهريارى براى امنيت جانى و مالى و شخصى اشخاصى كه حال در اين سفارتخانه متحصن هستند ، به دوستار داده شود . اگر در ميان متحصنين اشخاصى پيدا شوند كه اتهام جنايتى به آنها برود ، به استثناى جنايات پلتيكى كه حال معفو « 1 » است ، آنها را به قاعده در حضور يك نفر از اعضا سفارت انگليس استنطاق نمايند . اينك كه اين مطالب را به جناب اشرف مىرسانم ، مأمورم اظهار نمايم : اگر فورا اين مطالب به موقع قبول نيايد و از روى دقت مجرا نشود ، دولت اعليحضرت پادشاه انگلستان مجبور خواهد بود كه هر اقدامى را كه مناسب بداند براى تحصيل و ترميم اين رفتارى كه خود را محق مىداند بنمايد ، به دستور العمل دولت متبوعهى خود شروط فوق را به نظر اعليحضرت شهريارى مىرسانم . دكتر ملكزاده پس از نقل نامهى بالا مىنويسد كه مقررات فوق بدون كم و زياد اجرا شد و عدهاى متحصنين همراه سفارت انگليس خارج و عازم اروپا شدند . عدهى زيادى از مردم كه تسليم و تمكين شاه را در برابر سفارت انگليس ديدند ، درصدد برآمدند كه بار ديگر به حال اجتماع در سفارت پناهنده شوند ولى انگليسها از پذيرفتن مردم خوددارى كردند و به سختى جواب گفتند « 2 » .
--> ( 1 ) - معفوّ : بخشوده شده ( فرهنگ شميم ، جلد دوم ، ص 1028 ) ( 2 ) - دكتر ملكزاده از قول دولتآبادى مىنويسد كه : مشروطهخواهان سادهلوح و پاكنيت خيال مىكردند كه انگليسها حامى مشروطه و از توپ بستن مجلس ناراضى هستند و غافل از اين بودند كه انگليسها براى مصالح خود قبر مشروطه و آزادى را مىكندند تا مشروطه و مشروطهخواهان را در آن دفن كنند .